Plantextracten en -concentraten vormen een relevante groep binnen de biostimulanten. Ze bevatten meestal een complexe mix van bioactieve stoffen met verschillende biostimulerende werkingen.
Zo bevat het concentraat uit de Yucca schidigera-plant onder andere een hoog gehalte aan saponinen. Saponinen zijn een groep secundaire plantenstoffen die planten met name tijdens stress aanmaken om zichzelf te beschermen tegen ongunstige omstandigheden. Yucca schidigera groeit onder extreme omstandigheden in de woestijn van Baja Californië in Mexico. Het concentraat gewonnen uit Yucca schidigera bevat een zeer hoog gehalte aan saponinen.
Saponinen hebben een amfifiele structuur; het zijn verbindingen met een hydrofiele en een lipofiele groep. Hierdoor bezitten saponinen oppervlakte-actieve eigenschappen: ze kunnen de oppervlaktespanning van water verlagen.
Proeven en praktijkervaringen in diverse gewassen laten zien dat het gebruik van saponinen bij zowel bodem- als bladtoepassing de teelt kan ondersteunen.
Betere vochtregulatie en beworteling in de bodem
Door verlaging van de oppervlaktespanning bevordert bodemtoepassing met saponinen dat water sneller en dieper in de wortelzone kan doordringen. Dit is gunstig voor de wortelontwikkeling: wortels kunnen een groter deel van de bodemlaag doorwortelen. Bovendien wordt door verlaging van de oppervlaktespanning het contactoppervlak tussen water en wortels vergroot. Daardoor is er een grotere beschikbaarheid van water en voedingsstoffen in combinatie met een beter ontwikkeld wortelstelsel.
Proeftuin Zwaagdijk (Vertify) evalueerde reeds in 2016 het effect van toevoeging van Yucca schidigera-saponinen uit het product EVR, een CE-geregistreerde biostimulant, aan druppelfertigatie op de groei en vitaliteit van cyclamen in potten. Vier dagen na het stopzetten van de watergift (droogtestress) werd vastgesteld dat planten waarbij saponinen waren toegevoegd aan de fertigatie significant minder verwelkingssymptomen vertoonden dan de controleplanten.
Bladbedekking en opname
Door complexvorming tussen saponinen en membraansterolen worden bij bladtoepassing met saponinen minuscule membraanporiën in het blad gevormd. Dit verhoogt de doorlaatbaarheid van het blad en stimuleert de opname-efficiëntie van bladmeststoffen en andere biostimulanten. Daarnaast zorgt de uitvloeiende werking van saponinen voor een betere verdeling en bladbedekking van de spuitvloeistof over het gewas. Beide zijn gunstig voor de effectiviteit van de gewasbespuiting.
Kieming van zaden
Toepassing van saponinen specifiek tijdens het zaaien kan de kieming en beginontwikkeling van zaailingen stimuleren. In een recente proef, uitgevoerd door Innoveins, werd bij bodemtoepassing met Yucca schidigera-saponinen tijdens het zaaien van sorghum zowel een verhoogd kiempercentage als een betere beginontwikkeling van de zaailing vastgesteld. In een recent wetenschappelijk artikel werden positieve effecten beschreven van zaadbehandeling met Yucca schidigera-saponinen op de kieming van broccoli-, sla- en tomatenzaden onder zout- en droogtestress in een in-vitrotest.
Bovenstaande geeft aan dat saponinen op diverse vlakken een toegevoegde waarde kunnen hebben binnen de plantenteelt. Met name op het gebied van de biostimulerende werking van saponinen is nog veel niet bekend. Hopelijk leveren onderzoek en proeven in de komende jaren meer kennis op om deze bijzondere groep natuurlijke plantenstoffen nog beter te kunnen benutten.
