Gezonde teelten vragen meer dan alleen bescherming. Het gaat om weerbare teeltsystemen waarin planten sterker worden gemaakt door een samenspel van bodem, voeding, biodiversiteit, technologie en biologie. Binnen die geïntegreerde aanpak speelt biocontrol een belangrijke rol. Biocontrol omvat natuurlijke oplossingen voor de beheersing van ziekten en plagen, zoals nuttige insecten, micro-organismen, feromonen en stoffen van natuurlijke oorsprong.
De omslag naar weerbare planten en teeltsystemen vraagt om een systeemaanpak. Niet één losse oplossing staat centraal, maar het biologisch evenwicht in en rondom de teelt. Door samen te werken met natuurlijke processen ontstaan robuustere gewassen, minder afhankelijkheid van chemische correcties en meer ruimte voor duurzame voedselproductie.
Gezonde planten en weerbare teeltsystemen

Wat is Biocontrol?
Biocontrol is het beheersen van ziekten en plagen met natuurlijke mechanismen, organismen en stoffen. Binnen Integrated Crop Management (ICM) vormt biocontrol een belangrijke bouwsteen voor weerbare teeltsystemen. Biocontrol richt zich op het ondersteunen van natuurlijke processen in plaats van het volledig uitschakelen van het ecosysteem rondom de plant. Daarmee draagt het bij aan gezonde gewassen, biodiversiteit, bodemkwaliteit en een duurzame land- en tuinbouw.

Biocontrol bestaat uit vier categorieën
🐞 Macro-organismen (Macrobials)
... zijn levende, ongewervelde natuurlijke bestrijders, zoals roofmijten, sluipwespen, roofwantsen en nematoden. Zij helpen plaagpopulaties beheersen door schadelijke insecten of mijten op te sporen, te eten of te parasiteren. Voor de toepassing van macro-organismen gelden binnen Europa nationale en regionale regels rondom flora, fauna en introductie van soorten.

🦠 Micro-organismen (Microbials)
... zijn natuurlijke microben, zoals bacteriën, schimmels, virussen en protozoa, die worden ingezet voor de beheersing van ziekten en plagen. Zij kunnen schadelijke organismen direct bestrijden of natuurlijke processen rondom de plant ondersteunen. Microbials vallen binnen de Europese gewasbeschermingswetgeving (EG) 1107/2009 en vereisen een toelating voordat zij mogen worden toegepast.

🧪 Natuurlijke stoffen (Natural Substances)
...zijn werkzame stoffen van natuurlijke oorsprong, bijvoorbeeld afkomstig uit planten, mineralen, micro-organismen of andere natuurlijke bronnen. Zij worden ingezet voor de beheersing van ziekten en plagen. Natural substances vallen onder de Europese gewasbeschermingswetgeving (EG) 1107/2009 en worden beoordeeld op veiligheid, werkzaamheid en toepassing voordat zij kunnen worden toegelaten.

💧 Semiochemicaliën (Semiochemicals)
... zijn natuurlijke signaalstoffen die het gedrag en de communicatie van organismen beïnvloeden. Bekende voorbeelden zijn feromonen voor monitoring, mass trapping en verwarringstechnieken bij insectenplagen. Semiochemicals vallen, afhankelijk van toepassing en claim, onder de Europese gewasbeschermingswetgeving.

Aanvullende bouwstenen
🌱 Biostimulanten
… ondersteunen de vitaliteit van het gewas, verbeteren de opname van nutriënten en vergroten de weerbaarheid tegen abiotische stress. Ze stimuleren natuurlijke processen die leiden tot een betere groei, hogere kwaliteit en duurzamere productie. Door de plant weerbaarder te maken tegen droogte, hitte of stress dragen biostimulanten bij aan gezonde oogsten en vormen zij een belangrijk onderdeel van toekomstgerichte weerbare teeltsystemen.

🐝 Bestuivers
... zoals hommels, bijen, zweefvliegen e.a. spelen een cruciale rol in de productie van groenten en fruit. Door bloemen te bestuiven zorgen zij voor een betere vruchtzetting, hogere opbrengsten en sterkere gewassen. Hommels zijn onmisbaar in kassen, honingbijen vooral in de open teelten. Samen dragen zij bij aan gezonde oogsten en een duurzaam, weerbaar teeltsysteem.

Voor een integrale en toekomstbestendige aanpak zijn ook deze elementen binnen ICM van belang
Weerbare rassen
… brengen genetische eigenschappen mee die ziekten en plagen helpen voorkomen.
Dit is het doel van branchevereniging Plantum, die met haar leden werkt aan de ontwikkeling van robuuste rassen als fundament voor weerbare teeltsystemen.

Teeltmaatregelen
Teeltmaatregelen zoals vruchtwisseling, hygiëne, monitoring en klimaatsturing vormen een essentieel onderdeel van Integrated Crop Management. Adviseurs en distributeurs ondersteunen boeren en telers bij de praktische toepassing hiervan.

Monitoring en technologie
… maken het mogelijk om met waarnemingen, sensoren en digitale hulpmiddelen tijdig en gericht in te grijpen.

Meststoffen
… vormen samen met bladmeststoffen de basis van een gezonde bodem en gebalanceerde voeding. De kennis en toepassing van meststoffen wordt behartigd door de leden van branchevereniging Meststoffen Nederland, die zich inzetten voor een efficiënte en verantwoorde inzet in de landbouw.
Leer meer over bladbemesting.

Chemische gewasbescherming
… wordt steeds selectiever ingezet: gericht en gecombineerd met niet-chemische strategieën. Zo blijt chemische gewasbescherming beschikbaar als vangnet, terwijl de afhankelijkheid ervan geleidelijk afneemt in geïntegreerde teeltsystemen.
